گیاه شوکران یک گیاه سمی در دسته ی گیاهان دارویی ایران است که با وجود سمی بودن کاربرد بسیاری در صنعت و طب سنتی دارد. از خواص گیاه شوکران درمان سردرد، سرفه و ضد اسپاسم می باشد.
گیاه شوکران چیست ؟ خواص درمانی گیاه شوکران | عوارض مصرف آن

گیاه شوکران چیست ؟ خواص درمانی گیاه شوکران | عوارض مصرف آن

آشنایی با گیاه شوکران

گیاه شوکران کبیر که به  نام های دیگر حفوظه، شیکران، سیکران، دورس تفتی، بیخ کوهی یا تفتی، باریقون، قونیون، جقوطه، شوکران آتنی یا سقراط هم معروف است از خانواده ی چتری ها می باشد. این گیاه علفی و دوساله با ارتفاعی یک متر در مناطق شمال و جنوب ایران و در سایر مناطق مانند فارس و خراسان مى روید.برگ های این گیاه شبیه به برگ جعفری بوده و دندانه دار است که اگر آن را بین انگشتان بمالید بوی آن بیش تر می شود ،ساقه ی آن به شکل استوانه اى توخالى و قوى است که زیر چتر گل ها لکه هاى ارغوانى بنفش دیده به چشم میخورد.گل هاى آن به رنگ سفید بوده و به صورت چتر در رأس ساقه ی گل دهنده پدیدار مى شوند و معمولاً در تیر و مردادماه سال دوم ظاهر مىگردند و علی رغم ظاهری زیبا و جذاب دارای سمی کشنده ای است و عصاره برگ و ساقه آن جنون آور می باشد،میوه ی این گیاه گرد و کوچک می باشد و بوی آن ضعیف و مزه اش اندک است و  از نظر ظاهری به شکل رازیانه می باشد. این گیاه به طور کلی در اراضى سنگلاخ و متروکه و مرطوب رشد میکندو ارقامى که در جنوب اروپا، آسیا و در ایران با آب و هواى گرم مى روید بسیار سمّى و خطرناک می باشند. مثلاً شوکران کبیری که در مناطق شمال اروپا با آب و هوای سرد مى روید، تقریباً سمیت نداشته و یا سمیت آن بسیار کم می باشد.

انواع گونه های شوکران

شوکران دارای 4 گونه متفاوت می باشد که دو گونه از آن در ایران تابه‌حال شناسایى نشده ولى در اروپا و سایر مناطق نیمکرهء شمالى بخصوص در هندوستان و چین وژاپن مى‌روید و به عنوان دارو مصرف می گردد. دو گونه دیگر آن نیز با نامهای شوکران آبی و شوکران صغیر در ایران وجود دارند.

شوکران آبی  

شوکران آبی که در کتب مختلف طب سنتى با نامهاى شیکران مائى، چقوطه، فیروزا، قاتل البقر آمده است. گیاهى است از خانواده earefillebmU با نام علمىL asoriv atuciC ، این گیاه نیز به‌طور کلى شبیه شوکران کبی بوده و تنها تفاوت آن در ریشه‌هاى گوشتى و ضخیم آن است که بسیار سمّى است و کوتاهتر از شوکران کبیر مى‌باشد. شوکران ابی داراى بوى خیلى متعفنى است و خواص ریشه آن تا حدود زیادى مشابه خواص و برگ و میوه شوکران کبیر می باشد.

موارد استفاده از گیاه شوکران آبی میوه ، گرد و معجون آن می باشد که در ادامه به توضیح آن ها پرداخته ایم:

 میوه ی شوکران آبی 

  • درمان سل و برونشیت : ١٠ - ۵  گرم میوهء آن را در ١٠٠٠  گرم آب جوش دم نموده و صاف‌ کنید و در عرض  ٢۴  ساعت‌ 6 بار میل کنید.
  • اشتها آور: میوه ی گیاه شوکران بسیار اشتها آور می باشد، همچنین برای ازدیاد اشتها می توان از خواص درمانی روناس استفاده نمود.
  • مدّر، قاعده آور و معرّق
  • تسکین سرفه مسلولین
  • درمان آسم
گیاه شوکران چیست ؟ خواص درمانی گیاه شوکران | عوارض مصرف آن

گیاه شوکران چیست ؟ خواص درمانی گیاه شوکران | عوارض مصرف آن

گرد میوه فلاندرى

  مقدار خوراک از گرد میوهء خشک فلاندرى  ٢ - ١  گرم است.

  •  این گرد را در مغز نان گذاشته و یا با عسل و یا با شربت ساده‌مخلوط نموده و روزانه  ۵ - ۴  دفعه میل کنید.
  • لاکتوز یا قند شیر کوبیده و نرم شده  ۶٠  گرم، صمغ عربى‌کوبیده و نرم شده  ٣٠  گرم خصیه الثعلب کوبیده و نرم  ٣٠  گرم و میوهء فلاندرى کوبیده‌ ۵  گرم.اینها را مخلوط کرده  ۴ - ٣  دفعه در روز یک قاشق چایخورى آن را درقدرى شربت قند مخلوط کرده و میل کنید این امر باعث درمان رفع زکام، ناراحتى ریه و سل می گردد.

معجون فلاندرى

  • ٢ - ١  گرد میوه فلاندرى را در مقدار کافى شربت ساده ریخته وصبح و عصر میل کنید.ساندراس از دانشمندان قدیم طب سنتى معتقد بوده که اگرمسلول هشت روز از این معجون  را بخورد احساس بهبودى کرده و مشاهده شده که اخلاط سینه کمتر شده و باعث کاهش و قطع  تب می گردد. همچنین باعث افزایش اشتها شده و خواب آور می باشد.  این معجون عموما در نزله‌ها و زکامهاى مزمن و برونشیت‌ هم تاثیر فراوانی دارد.

 

شوکران صغیر 

گیاه شوکران صغیر درکتب طب سنتى با نامهاى کزبره الثعلب، شوکران بستانی، شوکران باغى، بقدونس کاذب آمده است.این گیاه از خانوادهء earefillebmU می باشد. این گیاه علفی بوده و ارتفاع آن بسیارکوتاه و از یک وجب نیزکوتاه‌تر می باشد .این گیاه در اروپامى‌روید و در ایران تابه‌حال شناسایى نشده است.

کاربرد گیاه شوکران در طب قدیم 

پزشکان ایرانی و یونانی در گذشته از گیاه شوکران بعنوان دارو استفاده می نمودند و همچنین از این گیاه برای معالجه مرض اسکوربوت استفاده میکرده اند. تمام قسمتهای گیاه شوکران دارای مواد الکالوئیدی سمی بوده و گیاه تازه وجوان شوکران نسبت به نوع رسیده و بالغ آن سمی تر بوده و نیم تا یک گرم این سم برای یک انسان بالغ کشنده است و تاثیر مستقیمی بر روی سیستم عصبی دارد و عوارضی مانند حالت تهوع و لکنت زبان از طریق از کار افتادن سیستم تنفسی عامل مرگ می شود.گیاه شوکران بصورت انگل بر روی گیاهان دیگر به ویژه انواع سبزیجات وجود دارد و بر آن ها میپیچد و انواع مختلفی دارد که بعضی دارای گلهای سفید و بعضی زرد و بعضی دارای گل قرمز هستند.

همچنین از شوکران در ایام قدیم برای کشتن محکومین به اعدام مصرف استفاده می شد. نوشیدن جام شوکران توسط سقراط قدیمی ترین مورد ثبت شده در این رابطه می باشد،کاربرد شوکران در یونان باستان، مجازات اعدام بوسیله خوراندن شوکران به طور معمول در مورد اشخاص ذی الحقوق بود و مقرر گردیده بود که اعدام این افراد در کمترین زمان ممکن و با کمترین میزان رنج و درد و عذاب انجام پذیرد. به همین علت، وقتی شوکران به فرد محکوم به مرگ خورانده می شد، بدن فرد به تدریج رو به کرخت و بی حس می رفت و این بی حسی از پا شروع می شد و زمانی که به قلب می رسید موجب هلاکت فرد می گشت.

 گیاه شوکران به منظور کاربرد دارویی وصنعتی کشت می گردد.

گیاه شوکران چیست ؟ خواص درمانی گیاه شوکران | عوارض مصرف آن

گیاه شوکران چیست ؟ خواص درمانی گیاه شوکران

خواص گیاه شوکران

طبع گیاه شوکران کبیر سرد و خشک (سوداوی) می باشد.

  • مسهل بیماری هایی مانند لقوه و خواب رفتن اعضاء بدن و دردهای مفصلی
  • معالجه سردردهای مزمن : گیاه شوکران در درمان سردرد های مزمن سوداوی مزاج که با ناراحتی های فکری همراه باشد مفید است.روزی دو مثقال از پودر خشک شده گیاه شوکران را در یک لیوان شیر خیسانده و با هفتاد و پنج گرم سکنجبین روزانه میل کنید.این روند را به مدت هفت روز انجام دهید.
  • درمان سردرد و مالیخولیا : مالیخولیا نوعی بیماری روانی بوده که مقدمه ی آن جنون است و فرد مبتلا به آن خیالات بد و ناپسند می کن و مانیا نوعی جنون است که بیمار به دیگران حمله کرده و باعث آزار آن ها می گردد.
  • درمان ناراحتى هاى جلدى و گرفتگى هاى غدد و سرطان : در طب چینی و هندی از گیاه شوکران به صورت استعمال خارجى براى درمان ناراحتى هاى جلدى و گرفتگى هاى غدد و سرطان استفاده می شود.
  • ضد اسپاسم: گیاه شوکران گیاهی با خاصیت ضد اسپاسمی می باشد، علاوه بر این گیاه می توان از خواص درمانی گیاه سگ زبان استفاده نمود.
  • آرام بخش
  • ضد هاری 
  • ضد کزاز
  • درمان و کنترل آسم
  • تسکین دهنده سیاه سرفه و خارج کننده اخلاط
گیاه شوکران چیست ؟ خواص درمانی گیاه شوکران | عوارض مصرف آن

گیاه شوکران چیست ؟ خواص درمانی گیاه شوکران | عوارض مصرف آن

گیاهی دیگر که در دمان سرفه بسیار مفید می باشد گیاه خرفه نام دارد.
  • درمان اختلالات عصبى
  • درمان تومورهاى خنازیرى
  •  درمان سل ریه
  • تسکین دردهاى چشم : خوشه ی دانه بسته ی آن را قبل از آنکه تخم آن کامل و خشک شود کوبیده و و عصاره ی آن را گرفته و در آفتاب خشک کنید برای تسکین درد چشم بسیار مفید می باشد.
    اگر ضماد آن را بر شکم بگذارند
  • درمان و قطع اسهال : از ضماد آن استفاده گردد. همچنین برای درمان اسهال خرما به مقدار زیاد مصرف شود.
  • مقطع خونریزی :  ضماد یا عصاره ی آن را بر پیشانى بمالید تا خونریزى بینى را قطع کند.
  • مسکن درد و آرام بخش : دو گرم از عصاره آبی آن را به طور معمول یابه صورت قرص در آورید و مصرف کنید و یا ده تا سی قطره از عصاره الکلی آن را داخل یک پوسیون کرده و میل کنید.
  • درمان  مسمومیت های ناشی از استریکنین :  به عنوان تریاق و یا ضد سم در مسمومیت های ناشی از استریکنین به کار می رود.

ترکیبات شیمیایی گیاه شوکران

ترکیبات شیمیایی گیاه شوکران کبیر عبارت است از : آلکالوئیدهای سیکوتین، متیل کونیسین، کونهیدرین، پسودوکونهیدرین، صمغ، پکتین، رزین، کاروتن، اسید استیک و املاح می باشد. آلکالوئید سمی کونین (Coniine) و ترکیبات مرتبط با آن در تمامی اندام گیاه وجود داشته و مخصوصا در میوه ها (بیش از 3/5%) بیشترین تمرکز این آلکالوئید سمی بوده تا جایی که دیواره درونی میوه را لایه کونین می نامند.

 

گیاه شوکران چیست ؟ خواص درمانی گیاه شوکران | عوارض مصرف آن

گیاه شوکران چیست ؟ خواص گیاه شوکران | عوارض مصرف آن

موارد احتیاطی و منع مصرف

مصرف بیش از نیم تا یگ گرم از گیاه شوکران مونرد زیر را در پی دارد: 

  •  فلج شدن عضلات ارادی ، عضلات تنفسى سینه و عضلات دیافراگم که این موارد موجب مرگ مى گردد.
  • باعث تهوع
  • سردرد
  • سر گیجه

نکات بیشتر در مورد گیاه شوکران

  • گیاه شوکران اگر بر پستان‌دختران گذاشته شود مانع بزرگ شدن بیش از حد متعارف پستان شده و همچنین اگر ضمادآن بر بیضهء پسران و یا بر کشالهء ران پسران گذاشته شود مانع احتلام و مانع نغوظهاى‌دردناک شدید مى‌ گردد و اگر بر قضیب گذاشته شود باعث تضعیف  نیروى جنسى شده و حتی مانع بزرگ شدن خارج از حد متعارف قضیب مى‌گردد. این گیاه اگر بر زهار یا هر عضوى که‌ مو بر آن نروید بگذارند مانع رویش مو مى‌شود.
  • حکیم میر محمد مؤمن در کتابی نوشته است که اگر  ٢٠  گرم از ریشه ی گیاه شوکران را با  ٢٠  گرم‌بنگ دانه باهم کوبیده با  ٧۵٠  گرم آب مخلوط و  ١۵٠  گرم مویز درشت نیز در آن‌بریزند و روى آتش بگذارند تا آب آن بکلى تبخیر شود،بعد مویزها را از داروها جداکرده و نگهدارند.همچنین او می گوید خوردن  ٣ - ١  عدد از این مویزها مسکر قوى است و باعث قطع ترشح اسپرم می گردد و اگر بیشتر از  ٣  دانه خورده شود خواب‌آور است.

نکته قابل توجه : گیاهان دارویی همواره در سلامتی انسان نقش بسیاری داشته اند اما مصرف بیش از حد آن ممکن است خطرات و عوارض جبران ناپذیری به همراه داشته باشد. ذکر این نکته ضروری است که مطالب درج شده در این بخش از سایت نماگرد صرفا جنبه ی اطلاع رسانی و بالا بردن آگاهی نسبت به گیاهان دارویی داشته و بهتر است قبل از استفاده از هرگونه گیاهان دارویی حتما با پزشک مربوطه مشورت گردد.

 

در این مطلب ممکن است تمامی خواص گیاه شوکران ذکر نشده نباشد، در صورتی که در خانواده شما یا محل زندگی شما از این گیاه برای موارد دیگری استفاده می شود آن مورد را در بخش نظرات با ما در میان بگذارید تا پس از بررسی به مطلب اضافه شود.

گرد آوری و تنظیم : نماگرد

 

نظرات شما پس از بررسی و تایید مدیر نمایش داده می شود.

کلیه حقوق برای وب سایت نماگرد محفوظ می باشد و کپی فقط با ذکر لینک پست مجاز است.